U četvrtak 28. septembra 2023. godine održana je promocija monografije „Miodrag Vartabedijan Varta i njegova slikarska porodica” u centralnoj sali Etnografskog muzeja. Promociju je pratila izložba slika – vartagrafija. Miodrag Vartabedijan Varta bio je profesor Beogradske politehnike, danas odseka Akademije tehničkih strukovnih studija Beograd. Akademija je podržala izdavanje ove monografije.

Monografija „Miodrag Vartabedijan Varta i njegova slikarska porodica” posvećena je slikaru, grafičaru, dizajneru i profesoru, a izašla je povodom 90 godina od njegovog rođenja, sa željom da se prikaže svaki segment Vartinog izuzetno bogatog stvaralačkog opusa, kao i razdoblje u kome je stvarao.

Uvodnu reč o radu na knjizi, Vartinim izloženim radovima i njegovom doprinosu govorila je urednica i likovna urednica knjige profesorka dr. um Anamarija Vartabedijan. O Vartinom doprinosu, pionirskim nastojanjima, eksperimentima i uspesima, kao i o njegovom kontinuiranom radu u oblasti oblikovanja knjige, grafičkog dizajna i štampe, međunarodnim nagradama i saradnji govorio je profesor mr Duško Trifunović.

O Vartinoj saradnji sa Muzejom primenjene umetnosti u Beogradu, radu na publikacijama i njegovoj retrospektivnoj izložbi u Muzeju 1983. godine govorila je recenzentkinja mr Bojana Popović, savetnica Muzeja. Slavomir Vojinović, novinar i publicista iz Mladenovca govorio je o Varti kao čoveku, prijatelju i saradniku ali i njegovoj saradnji sa Opštinom Mladenovac, Centru za kulturu i mladenovčanima.

Recenzentkinja monografije dr Dijana Milašinović Marić, nekadašnji profesor istorije umetnosti na Beogradskoj politehnici i predsednik Umetničkog saveta ULUPUDS-a, govorila je o monografiji i njenom značaju kao i o tome koliko je važno da se studenti upoznaju sa osnivačima i utemeljivačima programa i pionirima u oblasti koju izučavaju: „Uvodni tekst monografije ističe najvredniju karakteristiku Vartinog rada – vezanost za tradicionalne simbole i njihovo transponovanje u savremenu umetnost i grafički dizajn. Monografija je upotpunjena poglavljem knjige – „O Vartinom stvaralaštvu su pisali”, sa objavljenim tekstovima istaknutih istoričara umetnosti i likovnih kritičara, koji su bogato ilustrovani reprodukcijama njegovih dela – od grafike, preko ilustracije, vartagrafija, slika, do opreme knjige i grafičkog dizajna. Monografiju zaokružuju i tekstovi o njegovom pedagoškom radu kao i stvaralačkom radu u rodnom Mladenovcu. Prvi deo monografije o Varti završava se biografskim autoportretom i ličnim fotografijama koje dokumentuju njegov život i rad. Drugi deo knjige posvećen je slikarskoj porodici Vartabedijan, sa sažetim biografijama i kratkim osvrtom na umetničku delatnost, i reprodukcijama radova – Dušanke, Davida i Anamarije.

Monografija je koncipirana delom kao studija njegovog opusa, a delom satkana od nadpisa o njegovoj aktivnosti uz kontekstualizaciju vremena i ambijenta u kome je stvarao i predstavlja važan doprinos rasvetljavanju jednog nedovoljno istraženog, a veoma plodnog i delotvornog perioda razvoja grafičkog dizajna i ilustracije u Srbiji. Iz tog perioda se stvaralaštvo Vartabedijana izdvaja originalnošću koju je crpio iz nasleđa sopstvenog jermenskog porekla, srpske tradicije krajputaša, stećaka, arheologije cele regije, inovativno uvodeći novu tehniku rada, vartagrafiju, kojom vizuelne niti mitskih tokova istorije pretvara u simbole ugrađujući ih u lirsko-misaonu likovnu predstavu.

Knjiga je stručno utemeljena, vešto struktuirana i faktografski obogaćuje srpsku istoriografiju.